Thursday, April 30, 2009

100 дахь бичлэг

100 дахь бичлэг

Энэ блогийг ажиллуулж эхэлснээс 1 жил 1 сарын хугацаа өнгөрчээ. Энэ хооронд 99 бичлэг буюу мэдээ, мэдээллийг оруулахад тусласан, бичилцсэн М.Одбаяр, Т.Анхбаяр, А.Тунгалаг, Б.Баяртунгалаг, Мөөжий, Ч.Түвшинзаяа, Б.Хүрэлтулга, М.Сувд-Эрдэнэ, Наранзул нартаа баярлалаа, та бүхний оруулсан мэдэээллийг дэлхийн 44 орноос давхардсан тоогоор 7000 гаруй хүн уншиж сонирхсон байна. Мөн 75 уншигч байнга э-шуудангаараа мэдээлэл хүлээн авч байна.

Мэдээлэл бүр харилцан адилгүй, салбар бүрт хэрэглэж буй гео-мэдээллийн хэрэглээний тухай, онолын тухай байсан ч зарим нэг нь ойлгомжгүй байна гэсэн шүүмжлэл ирүүлсэн, саналаа өгсөн уншигч нартаа баярлалаа.

Цаашид блог-ээ үргэлжүүлэн портал сайт болгох бодол байгаа ч сайн анхаарлаа хандуулж чадахгүй, санхүү болон мэдлэгийн дутмагаас энэ байдлаараа энэ жилдээ үргэлжлэх байх гэж бодож байна. Өмнөхүүдийг адилаар дахин хамтран ажиллах мэргэжилтэнгүүд, сонирхогчдыг урьж байна.

Баярлалаа.

Tuesday, April 28, 2009

SDI-ийн ширээний ном онлайн боллоо.

SDI-ийн ширээний ном онлайн боллоо.

Олон улсын Оронзайн Өгөгдлийн Бүтцийн (Global Spatial Data Infrastructure (SDI)) холбооноос 2004 онд ширээний ном (cookbook) шинэчилэгдэнэ гарсан бөгөөд саяхан онлайн хувилбар буюу wiki хувилбар нь бэлэн болсон байна. Ном нь:
  • 1-р бүлэг: Ширээний номны зорилго
  • 2-р бүлэг: Гео оронзайн Өгөгдлийн Хөгжүүлэлт: Олон дахин ашиглах өгөгдлийг бүтээх
  • 3-р бүлэг: Мета-өгөгдөл: Гео оронзайн өгөгдлийн тайлбар
  • 4-р бүлэг: Гео оронзайн Өгөгдлийн Каталоги: Өгөгдлийг шинжлэх
  • 5-р бүлэг: Гео оронзайн Өгөгдлийн Харах: Онлайн зураглал
  • 6-р бүлэг: Гео оронзайн Өгөгдлийн Хандалт, Түгээлт: Өгөгдөл рүү нээлттэй хандах
  • 7-р бүлэг: Бусад үйлчилгээ
  • 8-р бүлэг: Хууль эрх зүй, эдийн засгийн бодлого
  • 9-р бүлэг: Сургалт, сурталчилгаа, чадавхийг дээшлүүлэх: Бүлгүүдийг үүсгэх
  • 10-р бүлэг: Оронзайн Өгөгдлийн Бүтцийн стандарт багцууд
  • 11-р бүлэг: Жишээ судалгаанууд
  • 12-р бүлэг: Үг хэллэг
  • Хавсралт: ОӨБ-ийн ширээний номы товчилсон үг, хэллэг
гэсэн бүлгүүдээс бүрдэж байна.

Интернет хуудасны хаяг: SDI Cookbook

P.S: Энэхүү номыг монгол хэл орчуулах саналтай байгаа бөгөөд энэ ажилд сайн дураараа оролцох хүмүүс mongeoinfo@gmail.com руу захиа явуулна уу.

Спектр дүрслэлийн сэтгүүл

Спектр дүрслэлийн сэтгүүл
(Journal of Spectral Imaging (JSI))

Энэ жилээс эхлэн IMPublications-ээс Спектр дүрслэлийн сэтгүүл (Journal of Spectral Imaging (JSI))-ийг шинээр эрхлэн гаргаж байна.

Сэтгүүл нь бүхэлдээ электроник, түүний дүрслэлүүдийн хэрэглээний тухай шүүн хэлэлцүүлсэн материалуудыг хэвлэх бөгөөд өгүүлэг бүрийг арга зүй болон схемчилсэн байдлаар тусгана харуулна.

Сэтгүүл нээлттэйгээр өгүүллэгүүдийг хүлээн авахааас гадна, 2009 оны турш үнэгүй, нээлттэй хандалтаар бүртгүүлж үзэж, уншиж, татаж авч болох юм байна.

Эх сурвалж: IMPublications


ILWIS 3.6 гарлаа

ILWIS 3.6 гарлаа

ILWIS-ийн шинэ хувилбар болох 3.6 бэлэн болжээ. Та бүхэн:

  • GDAL-ийг бүрэн эхээр оруулсан буюу ILWIS-ийн формат биш растер өгөгдлийг шууд таних
  • Postgres, PostGIS-ийн хүснэгт болон вектор өгөгдлүүдийг дэмжих
  • Хөрвүүлэх хэсэг нэмэлт модул хэлбэртэй болсон
  • Хэрэглэгчийн график дизайн сайжирсан
  • Архивлан хэлбэрт байгаа өгөгдлүүдийг үйлдлүүдтэй холбох
  • Гадаргуугийн энергийн баланс (SEBS)-ийн тооцоололт засагдсан
  • Хэд хэдэн төрлийн алдааш зассан
  • Суулгах явц сайжирсан
зэрэг шинэчлэлтийг харах юм байна.

Татах хаяг: http://52north.org/index.php?option=com_jdownloads&Itemid=73&task=view.download&cid=121

Эх сурвалж: N52

Sunday, April 12, 2009

GeoEye-1 хиймэл дагуулын мэдээг хялбар ашиглах

GeoEye-1 хиймэл дагуулын мэдээг хялбар ашиглах


GeoEye-1 VHR (0.5 m resolution) өгөгдлийн каталог дахь хайлтыг одоо kosmosnimki.ru гэсэн геосервис дээр хийх боломжтой боллоо. Search.kosmosnimki.ru ийг ашиглан хиймэл дагуулуудын зургуудыг "нэг-цонх" горимоор захиалж, сонгож болно.

GeoEye-1, EROS-A/B, IKONOS, QuickBird, WorldView-1 өгөгдлүүдийн хайлтын үр дүн үүлний бүрхэлтийн түвшин (0-80%), он, сар, өдрөөрөө (2000-2009 хүртэлх зургууд бий) ангилагдан гардгийг та мэдэх нь зөв юм. Сонирхож буй газар нутгийн гол хэрэгтэй хэсэг буюу вектор контурийг GIS -ийн түгээмэл форматуудын (ESRI shape, MapInfo) нэгээр ашиглаж болох ба зургийн сонгосон үр дүнг shape файл юм уу hyperlink файл болгон хадгалан авч болно.

kosmosnimki.ru д байгаа сансрын зургууд нь ScanEx RDC каталогоос мөн өндөр болон маш өндөр нарийвчлалтай дагуулын дүрслэгчүүдийн мэдээг бидэнд хүргэдэг конпаниудаас авсан өгөгдлүүдээс тогтдог. ScanEx каталогоос сонирхож буй газар нутгийн мэдээллийг, дэлхийд тэргүүлэгч RS оператороор олж авагдах хадгалсан зургуудыг та +7(495)739-73-85 гэсэн утсаар эсвэл sales@scanex.ru мэйл хаяг руу хандан захиалж авч болно.

kosmosnimki.ru геопорталд мөн ОХУ ба Украйны томоохон хотуудын мозайк дүрсүүд бий. Уг мозайкууд болон тэдгээрийн хэсгүүдийг 3 дугаар сарын 28 ны өдөр анхны ойн баяраа хийсэн интернет дэлгүүрээр дамжуулан худалдан авч болно. Энэ 1 жилийн хугацаанд уг виртуал дэлгүүр хэрэглэгчдэд ойр үйлчилгээтэй гэдгээ харуулж чадсан. Дагуулын зургуудын шинэ мозайкууд, хотуудын дэлгэрэнгүй газрын зургийг тун удахгүй kosmosnimki.ru геопорталын дизайнерууд хийж нэмж оруулах юм.

Оросын геопортал технологийн шинэчлэлтийн тухай илүү их мэдээллийг мөн Kosmosnimki.ru геопорталын ScanEx Web GeoMixer® ийн үндсэн технологийн тухай ижил төстэй бусад мэдээллүүдийг 2009 оны 12 сарын 1-3 ны хооронд Оросын Ерөнхийлөгчийн зөвлөлийн амралтын газар болох Москвагийн Ватитинки мужид зохиогдох "Дэлхий ертөнц сансраас - Хамгийн үр ашигтай шийдлүүд" нэртэй 4 дэх ОУ-ын чуулга хурлаас мэдэж болно.
Эх сурвалж: ScanEx

Friday, April 10, 2009

Энэтхэг улс 2 RISAT радар хиймэл дагуул хөөргөнө

Энэтхэг улс 2 RISAT радарын хиймэл дагуул хөөргөнө

Энэтхэг улс Дэлхийн ЗТС-ын үндэсний хөтөлбөрийн сансрын хэсгийг хөгжүүлэхэд бас нэгэн хувь нэмэр оруулахад бэлэн болоод байна. Энэ бол синтетик радар апертур (SAR)-аар тоноглогдсон RISAT (Радараар дүрслэгч дагуул)-ын хоёр ширхэг хиймэл дагуулыг анх удаа хөөргөх гэж байгаа явдал бөгөөд энэ нь дэлхийн хамгийн том Зайнаас тандан судлах системд оптик апертуртай 6 IRS дагуулыг хамтаар багтаан нэгдэж байгаа хэрэг юм.
RISAT-1 дагуул тус улсын сансрын агентлаг болох ISRO -д олон төрлийн туйлшруулагч бүхий C зурвас (ЦСД-ны нэг төрөл band бөгөөд 5.35 Ггц ийн давтамжтай) -ийн радар мэдрэгчтэйгээр хийгдсэн. Энэ мэдрэгчийн орон зайн дүрслэлийн хэмжээ, шийд 10 км-д 1-2 м ба 240км нүцгэн тал газарт 50 м хүртэл байдаг. Энэхүү 1750 кг жинтэй сансрын хөлгийн гол зорилго бол яаралтай тусламж хэрэгтэй газрууд ба эрэг дагуух газруудыг хянах мөн газар тариалан, ойн сан, зураг зүй, геологийн мэдээллийг олж аван хангах явдал юм. RISAT-1 дагуул нь радар мэдрэгчийг 6 х 2 м хэмжээтэй идэвхитэй фазын антенны хамт тээвэрлэн явдаг. Энэ техникийн үзүүлэлтүүд нь 2007 онд хөөргөсөн Канад улсын шинэ RADARSAT -2 хөлгийн тавцан дахь SAR тай харьцуулахуйц сайн хийгджээ.

ISRO нь тус RISAT-1 дагуулыг 97.8 хэмийн налуутай 610 км урт туйлын нартай зэрэгцээ тойрог замд 2008 оны 4-р улиралд экватор орчмын орон нутгийн цагаар 6 цагийн үед хөөргөхөөр төлөвлөсөн байна. (RISAT-1 үзүүлэлтүүд ScanEx RDC website сайтад бий).

2 дахь дагуул болох RISAT-2 ийг 2009 оны 4 сарын эхээр PSLV C12 пуужин хөөргөчөөр тойрог замд байрлуулах байсан ба шинэ 300кг дагуул нь сансрын ямар ч цаг агаарын нөхцөлд явах боломжтой.

Эх сурвалж: ScanEx

Дэлхийн ус ба уур амьсгалын атлас

Дэлхийн ус ба уур амьсгалын атлас

Дэлхийн ус ба уур амьсгалын атласыг хэрэглэгчдийн заасан байршлын дагуу хураангуй байдлаар онлайнаар хийсэн байна. Та өөрийн хүсч буй газрын солбицлыг бичиж оруулан тухайн газрын уур амьсгалын үзүүлэлтүүдээс өөрт хэрэгтэйгээ мэдэх боломжтой. Энэ онлайн хэрэгсэл нь Дэлхийн ус ба уур амьсгалын атлас дотроос их хэмжээний мэдээллийг хайж олон хоромхон зуурын хугацаанд уг уур амьсгалын мэдээллүүдийг хураангуйлан танд хүргэнэ. Мэдээллүүдийг уншихад хялбар байдлаар сар сараар ангилан харуулдаг бөгөөд та Үнэгүй Дэлхийн Уур Амьсгалын Мэдээллийн сайт руу нэвтэх боломжтой юм байна. 

Та нэгэн зэрэг 5 өөр газрын солбицлыг оруулж лавлаж болно.

Дэлхийн ус ба уур амьсгалын атлас нь хэрэглэгчдэд газар тариалангийн чанартай уур амьсгал болон чийгшилтийн тухай нарийн мэдээллийг хурдан шуурхай хүргэнэ.

Атласт хяруу унаагүй өдрийн тоо, хур тунадастай ба тунадас унаагүй өдрүүд, салхины хурд, ууршилтын хэмжээ, нар харагдах цаг, чийгшилт, агаарын хэм, хур тунадас уналт зэрэг бүх мэдээллүүд жил сараар багтсан байгаа.

Атласын хамгийн гол тал нь 1961-1990 хүртэлх хугацаан дахь дэлхийн бүх цаг уурын станцуудын мэдээллүүдийг нэгтгэн оруулсан явдал юм. Мэдээллүүдийг Атлас программ хангамж ашиглан нарийн аргаар оруулсан бөгөөд өөр төрлийн зорилгоор ашиглахад зориулж бусад стандартын форматуудаар хадгалж авах боломжтой. Та хүссэн газрын мэдээллийг дэлгэрэнгүй зураг, ижил төстэй орон нутгуудын хамт харж болно.

Уур амьсгалын мэдээллийн лавлахын үр дүнг харуулсан хүснэгт


Та энд:
  • Газар тариаланд тохиромжтой газруудыг харах
  • Хэр их усжуулалт шаардлагатай байгааг болон уур амьсгалын нөлөөллүүдийг харах
  • Голын сав газрын гидрогеологийн загварчлалыг үүсгэн харах
  • Загварчлалыг тайрч хэрэгтэй хэсгийн мэдээллийг олж авах гэсэн үйлдлүүдийг хийж болно.

Thursday, April 9, 2009

"Газар ашиглалт, газрын бүрхэвчийн судалгаанд зайнаас тандан судлал, газарзүйн мэдээллийн системийг хэрэглэх" сэдэвт Олон улсын 2-р хурлын эмхэтгэл

"Газар ашиглалт, газрын бүрхэвчийн судалгаанд зайнаас тандан судлал, газарзүйн мэдээллийн системийг хэрэглэх" сэдэвт Олон улсын 2-р хурлын эмхэтгэл

Энэ оны 6-р сард Монгол улсад Гео-мэдээллийн хэрэглээний талаар олон улсын болон үндэсний хурал болох талаар бид мэдээлсэн билээ. Өмнөх Олон улсын 2-р хурал нь 2006 оны 6-р сард болсон бөгөөд түүний илтгэлүүдийг хураангуйг бүрэн эхээр нь та бүхэнд хүргэж байна.
Proceedings(2)

Wednesday, April 8, 2009

90 метрийн нарийвчлалтай өндөршлийн мэдээ

90 метрийн нарийвчлалтай өндөршлийн мэдээ
(SRTM DEM data - 90 m)

Шайтлийн Радарын Топозураглалын Төсөл (Shuttle Radar Topography Mission) нь 2000 оны 2-р сард гүйцэтгэсэн хөтөлбөр бөгөөд дэлхийн гадаргуугийн тоон өндөршлийн загвар (DEM)-ийн өгөгдлийг цуглуулсан байна. Өнгөрсөн сард түүний өгөгдлийг сайжруулсан, зассан хувилбарын 4 дэх нь гарсан байна. Өгөгдөл CSI-CGIAR-ийн вэб хуудсан дээр байрлаж байгаа бөгөөд үнэгүй татаж авах боломжтой юм байна. Энэ сүүлийн үеийн хувилбар нь өмнөх хувилбараас шинэ интерполяцийн алгоритм болон илүү сайн DEM ашиглах боломжтой болсноороо давуу талтай юм.

Хурдан, хялбар байдлаар өгөдлийг татаж авах энэхүү интернет хуудас буюу портал нь хэрэглэгчдэд дараах 3 уян хатан сонголт хийх үйлчилгээтэй бөгөөд татаж авахын тулд олон янзын мужуудаар (tiles) сонгох боломжтой.
  1. Мужууд дээр дарж хэсэгчлэн татах
  2. Дэлхийн газрын зургаас хулгананыхаа заагчийг ашиглан хүссэн газраа олж тэмдэглэх, дурын мужуудыг сонгох
  3. Өргөрөг, уртрагийг оруулах
Нэмж хэлэхэд та тэнд янз бүрийн хост серверүүд хооронд орж гарах, HTTP ба FTP таталтууд хооронд сонголт хийх боломжтой.

Зураг дээр дарж томоор харан энэ бүхэн хэр хялбар болохыг үзнэ үү.


SRTM-ийн 90м-ийн DEM өгөгдөл нь экватор дээр 90 м-ийн орон зайн нарийвчлалтай ба 5 хэм х 5 хэм -ээр мозайк хийгдсэн татаж авахад хялбар хэмжээтэй. ArcInfo ба GeoTiff форматаар ашиглах боломжтой.

http://srtm.csi.cgiar.org/ хаягаар орж үнэгүй өгөгдөл татах мөн дэлгэрэнгүй мэдээлэл авч болно.

Эх сурвалж: CSI-CGIAR

Гүүгл зуны кодын тухай

Зуны Гүүгл код (Google Summer code)

Гүүгл зуны код бол оюутнууд болон суралцагчдад төрөл бүрийн нээлттэй программ хангамжийн төсөлд зориулж код бичихийг санал болгодог хөтөлбөр юм. Хөтөлбөр ойролцоогоор 3 сарын турш нилээд төслүүдийг санхүүжүүлж гаргадаг группуудтэй хамааралтай технологи, үнэгүй программ хангамжууд, нээлттэй эх үүсвэрүүд дээр ажиллаж байсан. 2005 онд эхэлсэн энэ хөтөлбөр 98 орны 2500 гаад амжилттай оюутан оролцогчдыг 2500 гаад багш, зөвлөхүүд нартай уулзуулсан. Гүүгл Зуны кодын хөтөлбөрт хамрагдсанаар зөвшөөрөгдсөн оюутан болон суралцахыг хүсэгчид нь тус төслөөс багш нартай хослон гарах ба дэлхийн программ хангамжийн хөгжилд өөрсдийгөө нээх, олонд таниулах мөн өөрсдийн академийн ажилд хамаатай газар нутагт ажиллах сайхан боломж гарах юм. Хамгийн гол нь илүү эх үүсвэрийн код бол бүгдийг ашиглахад зориулж үүсгэгдсэн зохиогдсон байх юм.

Энэ хөтөлбөрийн талаар илүү ихийх мэдэхийг хүсвэл байнгын асуулт хариултууд хуудас руу орно уу. Мөн та Гүүгл Нээлттэй Үүсвэр Блогт бүртгүүлж Гүүгл Зуны код Хэлэлцүүлэгт орж сүүлийн үеийн нийтлэл, мэдээллүүдийг авах боломжтой.
Гүүгл Зуны Кодод оролцох тухай

Энэ хөтөлбөрт оролцохыг хүсч байгаа хүн бүрт илүү ихийг сурах олон нөөц байна. 2005, 2006, 2007 ба 2008 гэсэн хуудсуудад нэвтрэн бүх мэдээллийн авах боломжтой ба Гүүгл зуны код хөтөлбөрийн жил бүрийн сургалтын байгууллагууд оролцогч нарын тухай мэдэж болно. Хэрвээ та ижил төрлийн сургалтын байгууллага сонирхож байвал нэрэн дээр нь дарж төслийн талаар илүү их мэдээлэл олж аван оюутнууд оролцогчдын гаргасан эх үүсвэрийн код ба тэдгээрийн ажлын талаар мэдэж болно.

Хүссэн мэдээллээ олж чадаагүй бол хөтөлбөрийн хэлэлцүүлгийн жагсаалтаас хэдийд ч асуулт оруулж хариулт авч болно.

Эх сурвалж: Гүүгл

Thursday, March 26, 2009

“Гео-мэдээллийн Монгол орны байгалийн нөөц болон хүрээлэн буй орчны судалгааны хэрэглээ” сэдэвт Үндэсний ба Олон улсын 3-р уулзалт ярилцлага

ЗАРЛАЛ

“Гео-мэдээллийн Монгол орны байгалийн нөөц болон хүрээлэн буй орчны судалгааны хэрэглээ” сэдэвт Үндэсний ба Олон улсын 3-р уулзалт ярилцлага

2009 оны 6 дугаар сарын 29-30, Улаанбаатар, Монгол

“Гео-мэдээллийн Монгол орны байгалийн нөөц болон хүрээлэн буй орчны судалгааны хэрэглээсэдэвт Үндэсний болон Олон улсын 3-р Их хурал нь Монгол улсын нийслэл Улаанбаатар хотод 2009 оны 6 дугаар сарын 29-30 хооронд болохыг зарлаж байна. Монгол Улсын Их Сургуулийн NUM-ITC-UNESCO Зайнаас тандан судлал (ЗТС) ба Газарзүй мэдээллийн систем (ГМС)-ийн лаборатори нь тус хурлыг санаачилж, зохион байгуулгах гэж байна. Монголын дэлхий судлал, зайнаас зайнаас тандан судлах нийгэмлэг (МДСЗТСН), Гео-мэдээлэл блог (МГМН)* хурлын хамтран зохион байгуулагч, ивээн тэтгэгчээр оролцож байна.

Энэхүү хурал нь гео-мэдээллийн шинжлэх ухаан, технологи, ЗТС ба ГМС болон эдгээрийг ашигладаг салбаруудын эрдэмтэн судлаачдад судалгааны үр дүн, туршилт, ирээдүйн зорилго, мөн шинэ санаагаа солилцонгоо сүүлийн үеийн гео - мэдээллийн технологи түүний хэрэглээний талаар мэдэх (ойлголт авах) зэрэг өргөн боломжийг бүрдүүлж байна.

Хурал нь үндсэн, аман илтгэл болон ханын илтгэл гэсэн хэсгүүдээс бүрдэнэ.

“Монгол орны байгалийн нөөц болон хүрээлэн буй орчны газарзүй мэдээллийн хэрэглээ” сэдэвт Үндэсний болон Олон улсын III-р уулзалт ярилцлагыг зохион байгуулах хорооноос сонирхож буй талууд, судлаач, мэргэжилтэнгүүдийг оролцохыг урьж байна. Бид хуралд ивээн тэтгэгчээр оролцох болон өөрийн үйл ажиллагааны танилцуулга, хичээл зэрэг тусгай хэсгүүдийг явуулахыг сонирхогч болон хамтрагч талуудыг урьж байна.

Уулзалт ярилцлагын сэдвүүд: Уулзалт ярилцлага нь дараахь сэдвүүдийг хамрах хэдий ч эдгээр сэдвүүдэд баригдалгүйгээр гео-мэдээллийн хэрэглээний талаар бүхий л салбаруудыг хамрах болно. Үүнд:

  • Гео-мэдээллийн технологи болон судалгааны чиг хандлага
  • Дэлхийн хүрээлэн буй орчин ба Уур амьсгалын өөрчлөлт
  • Өндөр нарийвчлалтай зураглалын боловсруулалт ба хэрэглээ
  • Зайнаас тандан судлал, Газарзүй мэдээллийн систем ба Чиглүүлэгч Системүүдийг хам хэрэглээнүүд
  • Дүрс мэдээний боловсруулалт ба ангилалын арга зүй
  • Газар ашиглалт ба газрын бүрхүүлийн өөрчлөлт
  • Цөлжилт, газрын доройтол
  • Хөдөө Аж Ахуйн мэдээллийн зураглах
  • Ойн болон хээрийн түймрийн мониторинг
  • Цас, мөсөн бүрхүүлийн мониторинг
  • Байгалийн гамшгийн мониторинг
  • LIDAR технологи
  • Гео-мэдээллийн сургалт, сурталчилгаа
  • Зураг зүйн онол ба хэрэглээ
  • Зураг зүй дэх өгөгдлийн загварууд
  • ГМС-ийн хэрэглээ
  • Хүрээлэн буй орчин ба байгалийн нөөцийн менежментэд ГМС-ийг ашиглах нь
  • Байгаль хамгааллын ГМС
  • Геофизик, астрономын судалгаа
  • Сансрын цаг уур

Хураагуй ба өгүүллэг

Оролцогчид уулзалт, ярицлаганд оролцох илтгэлий хураангуй болон оролцох тухайгаа товлосон хугацаанаас өмнө mongeoinfo@gmail.com, tzr112@psu.edu э-шуудангуудаар мэдэгдэнэ үү.

Хураангуйд гарчиг, зохиогчийн овог нэр, (нэгдүгээр зохиогчийн доогуур зурсан байна) мөн зохиогчтой холбоо барих зүйлсийг нарийн оруулж өгнө. (Харъяалал, муж, улс орон, хот, гудамж, дүүрэг мөн утасны дугаар, факс, болон e-mail хаяг). Мөн оюутнуудын илтгэлийн хэсэг явагдаж болно.

Чухал өдрүүд

Хураангуй - 2009 оны 4 дүгээр сар 26

Өгүүллэг - 2009 оны 6 дугаар сар 5-аас өмнө тус тус явуулна уу

Бүртгэл - 2009 оны 6 дугаар сар 26

Хурал болох хугацаа - 2009 оны 6 дугаар сар 29-30

...

Хурлын тухай мэдээлэл авахыг хүсвэл дараах э-шуудангаар хаягаар холбогдоно уу:

tzr112@psu.edu,mongeoinfo@gmail.com.

Мөн хурлын зарыг SCGIS-ийн Монголын бүлгэмийн Yahoo бүлгийн файлын сан эсвэл бидний Facebook дэх бүлэг болон хуудаснаас бүрэн эхээр нь Монгол, Англи хэл дээр авна уу.


Tuesday, March 24, 2009

Хөрс судлаач эрдэмтэд дэлхийн хөрсний зургийг бүтээх нь

Хөрс судлаач эрдэмтэд дэлхийн хөрсний зургийг бүтээх нь

Сиднейн их сургуулийн эрдэмтэд технологийн хөгжил дэвшлийг даган дэлхийн хөрсөн бүрхэвчийн зургийг ойрын 5 жилийн хугацаанд бүтээж хөрсний чанарыг илтгэх "Google Earth"-тэй адил тогтолцоог бүтээхийг зорьж байна.

Сиднейн Их Сургуулийн Австралийн Хөдөө аж ахуйн Нарийн Судалгааны Төвийн захирал, профессор Алекс МакБратни Дэлхийн хөрсний зураг нь дэлхийн хэмжээнд 100 метрийн зайцтайгаар хөрсний мэдээллийг тодорхойлно хэмээн мэдээлжээ. Харин одоо ашиглагдаж буй хөрсний зураг нь 1:5000000-ын масштабтай буюу дэлхийн хэмжээнд 5000 м тутам дахь хөрсний мэдээллийг өгч байгаа билээ.

Хөрсний мэдлэгийг тоон системийн эрин зуунд хөтлөн оруулах энэ санаа нь хүнсний нөөцийн аюулгүй байдлыг хангах олон улсын үүсгэл санаачлагад эерэг нөлөө үзүүлэх болно хэмээн профессор МакБратни өгүүлжээ. “Эдгээр газрын зургууд нь үр тарианы бүх төрлүүдийн үйдвэрлэлийн хүчин чадлыг дэлхийн хэмжээнд хэдэн тэр бум цэг дээр тодорхойлсон нарийн, бодит тооцоог өгөх юм”.

Профессор МакБратни дэлхийн хөдөө аж ахуйн байгууллагуудад харъяалагдах эрдэмтэн судлаачидтай хамтран Дэлхийн Хөрсний Зураг төсөл дээр ажиллаж байна. Тэд Дэлхийн тэнцвэрт байдлыг хангахад хөрсөн бүрхэвчийн гүйцэтгэх үүргийг илүү өргөн цар хүрээнд ойлгуулахыг зорилгоо болгожээ.

2050 он гэхэд дэлхийн хүн ам 9 тэр бумд хүрэх тооцоонд үндэслэвэл хүнсний үйлдвэрлэлийг одоогийн төвшнөөс хоёр дахин хэмэгдүлэх хэрэгцээ шаардлага үүсэх нь мэдээж хэмээн МакБратни өгүүлжээ. Тэрээр мөн “Дэлхийн хөрсний зураг” төслийн дэд даргаар ажилладаг аж.

Технологи нь уур амьсгалын өөрчлөлтийн одоо ашиглагдаж буй загваруудыг сайжруулахад мөн чухал үүрэгтэй болохыг тэрээр дурьдаад “Бидний боловсруулж буй хөрсний зургийн мэдээлэл нь их хэмжээний СО2 ялгаруулах, мөн тийм хэмжээний карбон шингээх үүргийг гүйцэтгэх хөрсөн бүрхэвчийн талаар нарийвчилсан өгөгдлийг агуулах тул уур амьсгалын загваруудыг илүү бодитой болгоход туслах юм. Харин одоо эдгээр бүс нутгуудад ашиглагдаж буй хөрсний нарийвчилсан мэдээлэл маш дутмаг байгаа билээ” гэжээ.

Зургуудыг төлөв байдлын болон эрсдлийн үнэлгээний аргазүйд суурилах бөгөөд энд зайнаас тандан судлах арга, геостатистик загварын аргуудыг ашиглах юм. Эдгээр шинэ технологиудыг Хөрсний Тоон Зураглал (ХТЗ) гэж нэгтгэн нэрлэж болно. ХТЗ нь GPS хүлээн авагч, хээрийн сканнер, зайнаас тандан судалгааны мэдээлэл болон бусад өгөгдлүүдийг тоон зураглалын геостатистик интерполяци, дедукцийн алгоритм, ГМС зэргийг ашиглан боловсруулах юм. МакБратнийн хэлснээр “Бид хөрсний үе давхаргын мэдээлэл, тэдгээрийн ангиудыг тэдгээрийн тархалтанд нөлөөлөх уур амьсгал, ургамал, газар ашиглалт, байршил, нас зэрэг хүчин зүйлэд тулгуурлан тодорхойлох үзэл санаагаа хэдийн боловсруулаад байгаа” гэжээ.

“Үүнийг хийхэд байгаль орчы багц мэдээллийг олгох зайнаас тандан судлах аргууд, тэдгээр мэдээллийг үнэлэх, нэгтгэх ГМС зэрэг шинэ технологиуд бидэнд их тус болсон” гэдгийг тэрээр цохон тэмдэглэжээ.

МакБратнигийн хэлснээр түүний баг хөрсний талаархи суурь мэдээлэл болон байгаль орчны өгөгдлүүдэд түшиглэсэн судлгааны хэд хэдэн арга барилыг хэдийн боловсруулаад байгаа аж. Австралийн хувьд энэ төрлий мэдээлэл нь шийдвэр гаргачид, сав газрын менежментийн байгууллагууд болон газар тариланчидад ХАА төлөвлөлт ба менежментийг хэрэгжүүлэхэд нь дэмжлэг үзүүлэх юм.

Б.Баяртунгалаг, Н.Мандах

Эх сурвалж: Univesity of Sydney

Monday, March 23, 2009

3-р сарын 23: Дэлхийн цаг уурын өдөр

3-р сарын 23: Дэлхийн цаг уурын өдөр

Хүн төрөлхтөн амьдралынхаа бүхий л үед өөрийн амьдарч буй газрынхаа орчин байдал, агаар мандал, цаг агаарын төлвийг шинжиж, ажиглаж ирсэн билээ. Манай өвөг дээдэс энэ тал гаргуун их түүхийг бүтээж, мал аж ахуйтайгаа холбож өөрсдийн амьдралдаа өдөр тутам хэрэглэж ирсэн. Үүнийг одоо ч гэсэн малчид хэрэглэж, өдөр тутам радиогоороо цаг агаарын мэдээг хүлээн авч амьдарч байна. Монгол улсад 85 жилийн өмнөөс албан ёсоор цаг агаарыг ажиглаж, судлах шинжлэх ухааны ул суурьтай хөтөлбөр эхэлсэн хэдий ч Богд хаант Монгол улсын үед ч Их Хүрээнд цаг уурын ажиглалтыг хийж ирсэн түүхээс гадна эрт дээр үед ч Чингис түүний үр хүүхдүүдийн байлдан дагуулалтын үед цэрэг дайндаа тухайн улс орнуудын цаг агаарын мэдээллийг ч цуглуулж , ашиглаж байсан баримт ч бий билээ.

Миний бие цаг уурын инженер мэргэжилтэй бөгөөд сансрын цаг уур буюу хиймэл дагуулын мэдээгээр байгаль цаг уурын үзэгдлийг ажиглах, боловсруулах талаар мэргэшсэн билээ. Тиймээс ч энэ өдөр нийт цаг уурчдаа ДЭЛХИЙН ЦАГ УУРЫН ӨДРИЙН МЭНД ХҮРГЭЖ байна.

Дэлхийн цаг уурын байгууллага нь нийт 188 гаруй орны гишүүнчлэлтэй 5 бүс нутагт хуваагдан, байгаль цаг уурын үзэгдлийг ажиглах, судлах, тэдгээрийг урьдчилан мэдээлэх, цаг агаарын мэдээний хэрэглээг ихэсгэх, цаг уурчдын боловсрол, чадварыг дээшлүүлэх чиглэлээр олон улсын, бүс нутгийн хэмжээнд үйл ажиллагаагаа явуулдаг олон улсын байгууллага билээ. 1950 оноос Дэлхийн цаг уурын өдрийг тэмдэглэх санаачилга гарч жил бүр нэгэн сэдвийн доор тэмдэглэж, тэрхүү сэдэвтэй холбоотой үйл ажиллагаа, сурталчилгааг хийж олон нийтийн хамтын ажиллагааг идэвхжүүлдэг билээ. Энэ жил "Цаг агаар, уур амьсгал болон бидний амьсгалж буй агаар" гэсэн сэдвийн доор энэ өдрийг тэмдэглэж байна.

Friday, March 20, 2009

3-р сарын 22: Монгол хүн анх удаа сансарт ниссэн өдөр

3-р сарын 22: Монгол хүн анх удаа сансарт ниссэн өдөр

Хүн төрөлхтөн сансар огторгуйг судлах, нисэх агуу их хүслийг агуулж улс бүхэн өөрийн хувь нэмэрэ оруулж, түүхийг бичилцэж байгаа билээ. Манай улсын хувьд ч "ахынхаа" тусламжтайгаар 3 сансрын нисэгчийг бэлдэж, тэднээс Жүгдэрдэмидийн Гүррагчаа 1981 оны 3-р сарын 22-ны өдрийн гринвинчийн цагаар 14:58:55 цагт хуучнаар ЗХУ-ын Байконуур дахь сансрын хөлөг хөөргөх талбайгаас ЗХУ-ын сансрын нисгэгч Жанибековын хамтаар Союз-39 хөлгөөр нисэж нийт 8 өдөр ( 7 хоног, 20 цаг 42 минутыг өнгөрүүлж), дэлхийг 124 удаа тойрсоны дараа 1981 оны 3-р сарын 30-ны өдөр эх дэлхийдээ амжилттай газардсан юм. Жүгдэрдэмидийн Гүррагчаа(1947 оны 12 -р сарын 05) нь Монгол улсаас сансарт ниссэн анхны, Азийн хоёрдахь сансрын нисгэгч юм.

Энэ нислэг нь Интеркосмос буюу Сансар огторгуйг энхийн зорилгоор хэрэглэх хөтөлбөрийн хүрээнд хийгдсэн бөгөөд түүний орлон нисгэгчээр Майдаржавын Ганзориг сонгогдон бэлтгэгдсэн байна.

Энэхүү нислэгээр Салют-6 сансрын станц дээр Союз-Т4 хөлгийн хамтаар холбогдон түүн дээр байсан хэд хэдэн судалгааны ажлаас гадна задгай сансарт гарсан байна.

Энэ үйл явдалыг дурсан өнгөрсөн жил Ж.Гүррагчаа гуайн Өнөөдөр сонинд ярилцлагыг эндээс уншиж сонирхоно уу.

Дэлхийн усны өдөр 2009

Дэлхийн усны өдөр 2009

Энэ долоо хоногийн амралтын өдрүүдээр нилээн чухал өдрүүд болж өнгөрөх нээ, эдгээрийн нэг нь Дэлхий усны өдөр-2009 буюу 3-р сарын 22-ны өдөр билээ. Анх 1992 оноос Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Хүрээлэн буй орчин, Хөгжлийн тухай Бразилийн Рио-дэ Жанеиро хотноо болсон олон улсын хурлаас энэ өдрийг тэмдэглэх уриа гарч, амьдралын амин дэм болсон усны хэрэглээг зүй зохистой болгох, хамгаалах талаар олон нийтийн оролцоог нэмэгдүүлэх, боловсрол олгох зэрэг устай холбоотой олон асуудлуудыг шийдэх зорилтууд тавьсан билээ.

Энэ жил "Хил дамнасан ус" нэрээр "Хамтын хэрэглээ-Хамтын боломж" сэдвийн доор энэ өдрийг зохион байгуулж байгаа бөгөөд Ус, Цаг уурын Хүрээлэнгийн Ус судлалын секторын эрхлэгч Др Г.Даваа-гийн “Хилийн ус ба хамтын боломж” нийтлэлийг хүргэж байна.

Дэлхийн усны өдөр - 2009 оны 3 дугаар сарын 22
“Хилийн ус ба хамтын боломж”
Ус судлалын секторын эрхлэгч Др Г.Даваа

Энэ онд Дэлхийн усны өдрийг “Хилийн ус ба хамтын боломж” хэмээх уриан дор тэмдэглэн өнгөрүүлэхэд улс, орнуудын хил, нутаг дэвсгэрийг дамжин урсах хилийн усны нөөцийг хамтран зохистой ашиглах, хамгаалахад гол анхаарлыг хандуулах, хамтын оролцоог нэмэгдүүлэхийг чухалчилж байна.

Дэлхийн хүн амын 40 орчим хувь нь 2 ба түүнээс олон орны нутаг дэвсгэрийг хамран орших гол мөрөн, нуурын сав газарт оршин сууж байна. Дэлхийн хуурай газрын бараг тэн хагасыг эзлэх хилийн 263 гол мөрөн, нуурын сав газар 145 орны нутаг дэвсгэрийг хамарна. Энэхүү сав газарт асар их хэмжээний усны нөөц улс орнуудын хил, гол мөрөн, газар доорх уст давхаргаар дамжин бидэнд үл мэдэгдэм, аниргүйхэн урсана.

Усны нөөц, ашиглалтын асуудалд
Улс орны Засгийн газар бүр хүн амыг эрүүл орчинд сайн сайхан, аз жаргалтай амьдрах нөхцөлийг хангахын төлөө чармайна. Хүн ам, эдийн засаг хөгжихийн хэрээр цэнгэг усны хэрэглээ, хэрэгцээ улам бүр өснө.


Манай Дэлхий дээр хүн бүрт х а н г а л т т а й хэмжээний цэнгэг усны нөөц бий боловч, энэ нөөц нутаг дэвсгэрээр туйлын жигд бус тархацтай хийгээд усны нөөцийн зүй зохистой менежмент ихэнх нутагт хангалтгүй байна.
Дэлхийн зарим бүс нутагт цэнгэг ус хот суурин, үйлдвэр, ХАА-н хаягдал усаар бохирдож, нөөц нь хомсдох шалтгаан болж байна. Өдөр тутам дэлхийн хүн ам ахуйн 2 сая тонн бохир ус цэнгэг усны эх үүсвэрт цутган, бохирдуулж байна.


Өнөөдөр Дэлхийн олон оронд цэнгэг усны хомсдол нүүрлэж, цаашид энэ байдал улам бүр гүнзгийрэх хандлагатай байна. 2025 оны үед Дэлхийн 1800 сая хүн цэнгэг усны онцгой гачигдалтай, дэлхийн хүн амын гуравны нэг нь гачигдалтай нөхцөлд амьдрах хандлагатай байгаа ажээ.

Дэлхийн зарим бүс нутагт цэнгэг ус хот суурин, үйлдвэр, ХАА-н хаягдал усаар бохирдож, нөөц нь хомсдох шалтгаан болж байна. Өдөр тутам дэлхийн хүн ам ахуйн 2 сая тонн бохир ус цэнгэг усны эх үүсвэрт цутган, бохирдуулж байна.

Хөгжиж буй орнуудад үйлдвэрийн нийт бохир усны 70 орчим хувийг цэвэрлэгээгүйгээр ашиглаж болохуйц усны эх үүсвэрт хаяж байна. 1900-гаад оноос хойш дэлхийн цэнгэг усны нөхөн сэргэх нөөцийн нэгэн хэсэг болох намгийн хэмжээ 50 орчим хувиар хорогджээ. Уур амьсгалын өөрчлөлт усны нөөц, горимд зайлшгүй нөлөөлөх учраас түүнд зохицсон менежментийг явуулах шаардлага тулгарч байна. Агаарын температур нэмэгдэж, хур тунадасны орон зай, цаг хугацааны хуваарилалт өөрчлөгдсөнөөс шалтгаалан их үер, ган, зуд зэрэг устай холбоотой байгалийн гамшгийн давтагдал, хамрах хүрээ олон бүс нутагт нэмэгдэж байна. Цэнгэг усны дийлэнх нөөцийг агуулах өндөр уулсын мөстөл мөсөн гол, хур цас, туйлын мөс хайлж байна. Бид хил дамнан урсах гол мөрөн, газар доорх усны нөөцийг зохистой ашиглах, хамгаалах хамтын үйл ажиллагааг өрнүүлж, хөрш орнуудтайгаа хамтран хариуцлагыг хүлээж, өнөө ба хойч үедээ өвлүүлэн үлдээх хамтын боломжийг бүрдүүлэхийг Та бүхнээс уриалж байна. ... (үргэлжлэлийг эндээс үзнэ үү)


Эх сурвалж: Ус, Цаг уурын хүрээлэн